Cavenui

Đã thấy – Đã nếm – Đã chán

  • Thư viện

  • Bình luận mới nhất

    Adt on Lại thêm 1 bài không phải…
    chucnguyen81 on Vĩnh biệt bà con, Cavenui xuốn…
    vtdtfc on Vĩnh biệt bà con, Cavenui xuốn…
    Nina on Vĩnh biệt bà con, Cavenui xuốn…
    Cáo on Vĩnh biệt bà con, Cavenui xuốn…

Tên đất tên người ngoại (2)

Posted by cavenui trên Tháng Hai 8, 2010


Bài hôm qua em đã viết phe “phục vụ mắt” ở VN ta thực ra chỉ nên đặt mục tiêu: “có thể viết lại bằng tiếng Ngoại từ 1 văn bản Việt” không nhất thiết phải là viết nguyên dạng (“viết giống hệt Ngoại trong văn bản Việt”). Vì vậy nếu ta đọc 1 tài liệu tiếng A rập, tiếng Triều Tiên, tiếng Lào, tiếng Nga, tiếng Hy Lạp v.v. thấy tên ông Pháp, ông Đức, ông Anh được viết loằng ngoằng giun dế bằng chữ cái của họ thì chưa vội kết luận họ theo phe “phục vụ mồm”. Rất có thể, nhỡ đâu, từ đống chữ loằng ngoằng kia người ta có thể phục dựng lại được chính xác tên ông Pháp (Đức, Anh) trong tiếng Pháp (Đức, Anh) của ông ta.
Đó là về lý thuyết, còn thực tế ở các ngôn ngữ này, người ta theo phe nào lại là chuyện khác. Tiếng A rập, tiếng Lào… em không biết nên không bàn, còn ở tiếng Nga, hiện tại, người ta theo phe “phục vụ mồm”.
Hội Nga theo phe phục vụ mồm không phải vì “chữ cái Nga khác chữ cái Latinh” mà vì họ thấy cần phục vụ quyền lợi của mồm, chứ nếu muốn “phục vụ mắt” họ hoàn toàn có thể làm được, không khó khăn gì cả.
Chẳng hạn, nếu người Nga theo phe “phục vụ mắt”, họ sẽ viết tên ban nhạc Beatles ra tiếng Nga thành Беатлес, chuyển các chữ cái trong tiếng Anh ra chữ cái tương đương trong tiếng Nga, không khó khăn gì cả, sự khác biệt giữa 2 hệ thống chữ cái không cản trở gì cả.
Với cách viết Беатлес, người Nga có thể phục dựng lại cách viết trong nguyên gốc tiếng Anh Beatles không mấy khó khăn-> có thể tra cứu internet theo từ khóa Beatles, v.v, nghĩa là phục vụ mắt rất tốt. Nhưng với cách viết Беатлес, người đọc bình dân Nga chắc chắn sẽ phát âm tên ban nhạc rất buồn cười (Bê-át-lex), tương tự như các phát ngôn viên của chúng ta giờ này vẫn đang phát âm tên đất tên người Ý, Tây Ban Nha, Hà Lan, Phần Lan…, thậm chí Pháp, rất buồn cười. Điều này nghĩa là phục vụ mồm không tốt. Nếu coi chuyện phục vụ mắt quan trọng hơn thì nên chấp nhận Беатлес, chấp nhận sự phát âm sai kia.
Nhưng người Nga lại theo phe phục vụ mồm nên tên ban nhạc được viết thành Битльз. Người Nga nào chưa trông thấy chữ Beatles trong tiếng Anh thì không thể từ Битльз suy luận ra Beatles được, không thể lướt web tìm kiếm tài liệu về Beatles trong tiếng Anh được, bù lại, họ phát âm tên ban nhạc một cách na ná như trong tiếng Anh (đọc theo kiểu Nga từ Битльз sẽ là Bít’lz).
Người Nga như vậy, hay hay dở chưa bàn, nhưng cần dứt khoát khẳng định, họ có thể theo phe “phục vụ mắt” nếu họ muốn. Lúc này họ chưa muốn, nhưng rất có thể, họ cũng đang thảo luận, trên tờ Thời báo kinh tế Saint Peterburg chẳng hạn, về chuyện nên viết tên đất tên người ngoại thế nào.
Người Pháp thì sao?
20 năm trước em thấy trên báo Pháp có những cái tên như Ceausescou (nhà độc tài Rumani), chữ “ou” giúp người Pháp khi đọc theo kiểu Pháp thành “u” sẽ na ná cách phát âm trong ngôn ngữ gốc. Nhưng bây giờ tra lại trên mạng thì thấy ở trang wikipedia tiếng Pháp, nhà độc tài Rumani được ghi là Ceauşescu (lưu ý cái dấu móc dưới chân chữ s thứ nhất và chữ cái u cuối cùng) giống như cách viết trong tiếng Anh và trong tiếng Rumani. Thử tìm “Ceausescou” trên mạng thấy Ceausescou xuất hiện trong khá nhiều văn bản tiếng Pháp nhưng thường là các diễn đàn, blog cá nhân…, ít tính chính quy. Như vậy là có sự dịch chuyển trong thói quen viết tên người ngoại từ hướng “phục vụ mồm” sang viết nguyên dạng tức là để “phục vụ mắt” (phục vụ mắt không nhất thiết phải viết nguyên dạng, nhưng chắc chắn, viết nguyên dạng phục vụ mắt tốt), quá trình này mới 10-20 năm chưa hoàn tất nên ta vẫn thấy song song vài cách viết khác nhau. Quá trình này áp dụng cho những người những đất ở các nước dùng ký tự Latinh, một vài lắt léo đặc thù kiểu như chữ ş hoàn toàn có thể xử lý tốt bằng một chương trình frankey nào đó tương tự Vietkey của 1 bác Đặng Minh Tuấn nào đó của Pháp.
Nhưng với những người những đất không dùng ký tự Latinh, chưa thấy người Pháp chuyển động theo hướng phục vụ mắt.
2 vị tổng thống đầu tiên của nước Nga chẳng hạn, được viết là Eltsine và Poutine, khác với cách viết trong tiếng Anh: Yeltsin và Putin.
Chữ cái e cuối cùng (không có trong tên các ông ở tiếng Nga) giúp người Pháp đọc theo kiểu Pháp tên 2 ông Nga là –xin và –tin (giống cách phát âm trong tiếng Nga) chứ không phải –xanh và –tanh. Chữ “ou” trong Poutine để đọc thanh u, chứ nếu viết u như người Anh, người Pháp sẽ đọc thành “uy” mất…-> Nghĩa là để “phục vụ mồm”.
Ta thấy với người Đức, Ý, Rumani…, người Pháp viết nguyên dạng là để viết nguyên dạng, chứ không phải để viết giống người Anh. Với tên người Nga, các ký tự Nga quá khác ký tự Pháp nên không viết nguyên dạng được, thế thì người Pháp viết theo kiểu Pháp, chứ nhất quyết không viết theo kiểu Anh. Dù gì Pháp cũng một thời xa xưa là trung tâm văn hóa thế giới, khi đó Anh Mỹ chỉ là bọn nhà quê, tiếng Anh chẳng qua là tiếng Pháp phát âm tồi, vân vân và etc.
Cái tự cao của người Pháp, người VN ta đã từng có, nhưng chỉ trong những giai đoạn rất ngắn ngủi.
(còn tiếp)
Ảnh: Ban nhạc Битльз.

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: